Il canile-rifugio attore nella sorveglianza della leishmaniosi adopteren
Kruisbried · Onbekend
De Veterinairdienst van ULSS n.1 heeft sinds dinsdag vorige week surveillanceactiviteiten op leishmaniose gestart, waarbij de honden van het dierenasiel Apaca gebruikt worden. Bij zoonosen vertegenwoordigt leishmaniose een belangrijk publiek gezondheidsprobleem: het is een parasitaire ziekte veroorzaakt door Leishmania infantum, overgedragen via een insectenvector (sandvlieg of phlebotomus), die momenteel wereldwijd zeer veelvoorkomend is en vooral het hondje en mensen als incidentele gastheer beïnvloedt in Italiaanse breedtes. De regio Veneto heeft operationele richtlijnen geïntroduceerd aan het einde van 2025 om in 2026 een surveillanceactiviteit op de hondenpopulatie te implementeren, met als einddoel - vermeld in de regionale circulaire - het versterken van de bescherming van de publieke gezondheid en de dierwelzijn, in een One Health-approach, waarbij menselijke, dierlijke en milieugezondheid met een geïntegreerde en holistische aanpak worden beschouwd. In Belluno - waar het recente endemisch geworden is - heeft leishmaniose voornamelijk gebruik gemaakt van twee tegelijkertijd optredende factoren: de evolutie van de mens-dierrelatie (waaronder de aankomst van duizenden honden uit het Zuiden waar de zoonose altijd aanwezig was, honden die de infectiepotentie hebben verhoogd door de nalatigheid van wie ze stuurde en wie ze binnenbracht) en veranderingen in klimaatische en milieufactoren (die de verspreiding van sandvliegen hebben bevorderd, zelfs in meer noordelijke gebieden waar temperaturen steeds warmer zijn geworden). Dus zijn asielhonden - vooral om kosten te optimaliseren - gekozen als voorkeurslocaties om de omvang van de ziekte bij proefdieren (honden) te onderzoeken, die fungeren als "epidemiologische en milieubeschermers", evenals reservoirs voor leishmaniose. Epidemiologische surveillance wordt eerst uitgevoerd via bloedtests op alle aanwezige honden in het dierenasiel door de officiële dierenartsen van ULSS n.1 Dolomiti, en vervolgens via monitoring van eventuele symptomen of tekens die toekomen aan leishmaniose (aanwezigheid van schilfers, haarverlies, lokale ulcera in verschillende delen van het lichaam, abnormale nagelgroei, vergroting van lymfeklieren en milt, en in het late stadium, nierfalen en dood). Entomologische surveillance van de vectoren (sandvliegen of phlebotomus) wordt ook toegevoegd, uitgevoerd met specifieke vallen voor hun vangst, die van mei tot september worden geplaatst. Maar waarom is de surveillance uitgevoerd door de dierenartsen van ULSS n.1 in samenwerking met de dierenasielscholen zo belangrijk? Omdat het helpt om de verspreiding van de ziekte te beoordelen en uiteindelijk te voorkomen dat deze mensen (alleen via de beet van sandvliegen) aantast in zijn belangrijkste klinische vormen: visceraal (ernstiger en potentieel dodelijk als niet goed behandeld) en cutane (papules, knopen of ulcera meestal op het gezicht, armen of benen, die permanente littekens kunnen veroorzaken). Kunnen particuliere personen helpen? Natuurlijk, eerst door preventieve maatregelen die zowel de verspreiding van sandvliegen als de blootstelling van de hond aan infectie beïnvloeden, en vervolgens door de verschijning van symptomen bij hun eigen hond te monitoren en deze te melden aan hun vertrouwde dierenarts, waaraan het uiterst nuttig zou zijn om een bloedtest te vragen voor serologische onderzoek naar leishmaniose, zelfs als de hond er gezond uitziet.
Origineel lezen (it)
Il Servizio Veterinario dell'Ulss n.1 ha iniziato martedì scorso l'attività di sorveglianza della leishmaniosi avvalendosi dei cani del rifugio di Apaca Tra le zoonosi, la leishmaniosi rappresenta un rilevante problema di sanità pubblica: si tratta di una malattia parassitaria causata da Leishmania infantum, trasmessa da un insetto vettore (flebotomo o pappatacio), oggi molto diffusa su scala globale, che alle latitudini italiane interessa principalmente il cane e l’uomo come ospite accidentale. La Regione Veneto ha emanato a fine 2025 le direttive operative per attuare, nel corso del 2026, una attività di sorveglianza della malattia nella popolazione canina, con il fine ultimo – si dice nella circolare regionale- di rafforzare la tutela della salute pubblica e il benessere animale, in un’ottica One Health , dove la salute umana, animale e ambientale vengono considerate con un approccio olistico ed integrato. Anche a Belluno – dove è da poco endemica- la leishmaniosi ha approfittato sostanzialmente di due fattori concomitanti: l’evoluzione del rapporto uomo-animale (compreso l'arrivo sul territorio di migliaia di cani dal Sud dove la zoonosi è da sempre presente, cani che, per la superficialità di chi li ha spediti e di chi li ha fatti arrivare, hanno fatto esplodere il potenziale infettivo) e i cambiamenti delle condizioni climatico-ambientali (che hanno favorito l'espansione dei pappataci anche in aree più settentrionali dove le temperature sono diventate sempre più calde) . E' così che i canili – soprattutto per ottimizzare la spesa – sono diventati luoghi di indagine privilegiata per stabilire il grado di diffusione della malattia in soggetti (i cani) che fungono da “sentinella epidemiologica” ed ambientale, oltre che da serbatoio per la leishmaniosi. La sorveglianza epidemiologica si realizza, anzitutto, con prelievi ematici su tutti i cani presenti in rifugio da parte dei veterinari ufficiali dell'Ulss n.1 Dolomiti e, poi, con il monitoraggio di eventuali sintomi e segni riconducibili a leishmaniosi (presenza di forfora, caduta del pelo, ulcerazioni localizzate in diverse regioni del corpo, crescita abnorme delle unghie, ingrossamento dei linfonodi e della milza e, nella fase terminale, insufficienza renale e morte). Alla sorveglianza sui cani si aggiunge, poi, quella entomologica dei vettori (pappataci o flebotomi), eseguita mediante apposite trappole per la loro cattura che verranno posizionate da maggio a settembre. Ma perchè è così importante la sorveglianza attuata dai veterinari dell'Ulss n.1 con la collaborazione dei cani del rifugio? Perchè aiuterà a valutare la diffusione della malattia e, in ultima analisi, ad impedire che essa colpisca l'uomo (sempre e solo attraverso la puntura dei pappataci) nelle sue forme cliniche principali: viscerale (più grave e, se non curata adeguatamente, potenzialmente letale) e cutanea (papule, noduli o ulcere di solito su viso, braccia o gambe, che possono produrre cicatrici permanenti). E i privati possono essere d'aiuto? Certo, anzitutto attraverso azioni preventive che agiscono sia sulla diffusione dei pappataci, sia sull'esposizione del cane al contagio e, poi, sorvegliando la comparsa di sintomi nel proprio cane e segnalandoli al veterinario di fiducia, al quale sarebbe in ogni caso utilissimo chiedere un prelievo ematico per l'esame sierologico nei confronti della leishmaniosi anche se il cane è apparentemente sano.
Gelist 4 maanden geleden
